Endometrioza na NFZ w 2026 roku. Gdzie się leczyć, jak dostać skierowanie i co obejmuje program?

Marta Pietrzak04/11/2026

Obserwuj nas:

Artykuł ma charakter edukacyjny i informacyjny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej. Informacje dotyczące zasad realizacji świadczeń i dostępności leczenia należy weryfikować w wybranym ośrodku.

Przez lata wiele kobiet chorujących na endometriozę stawało przed trudnym wyborem. Czekać na pomoc w publicznym systemie ochrony zdrowia czy zdecydować się na kosztowne leczenie prywatne? Szczególnie trudna była sytuacja pacjentek z zaawansowaną postacią choroby, u których konieczne było przeprowadzenie skomplikowanej operacji z udziałem kilku specjalistów. Koszty takich zabiegów potrafiły sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych, a dostęp do doświadczonych zespołów operacyjnych był ograniczony.

Od 1 lipca 2025 roku w Polsce funkcjonuje nowy model kompleksowej opieki nad pacjentkami z endometriozą, finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W 2026 roku kobiety z zaawansowaną postacią choroby mogą korzystać ze specjalistycznej diagnostyki, leczenia operacyjnego oraz opieki pooperacyjnej w ośmiu wyznaczonych ośrodkach w kraju.

Jak jednak wygląda to w praktyce? Czy każda kobieta z endometriozą może skorzystać z programu? Gdzie znajdują się ośrodki leczenia i jakie skierowanie jest potrzebne? Wyjaśniamy, jak działa leczenie endometriozy na NFZ i co warto wiedzieć przed pierwszą konsultacją.

Endometrioza na NFZ. Co zmieniło się w leczeniu pacjentek?

Endometrioza jest przewlekłą chorobą zapalną, która może powodować silne dolegliwości bólowe, problemy z płodnością i zaburzenia funkcjonowania narządów miednicy mniejszej. Jej przebieg jest bardzo zróżnicowany. U części kobiet objawy udaje się kontrolować za pomocą leczenia farmakologicznego, podczas gdy inne wymagają zaawansowanej diagnostyki i interwencji chirurgicznej.

Do lipca 2025 roku publiczna opieka nad pacjentkami z endometriozą opierała się przede wszystkim na poradniach ginekologicznych oraz świadczeniach szpitalnych. Choć operacje endometriozy były wykonywane również w ramach NFZ, brakowało odrębnego modelu finansowania kompleksowego leczenia najbardziej zaawansowanych przypadków, szczególnie tych wymagających współpracy ginekologa, chirurga i urologa.

Wprowadzenie nowego świadczenia miało zmienić tę sytuację. Od 1 lipca 2025 roku w ramach NFZ finansowana jest kompleksowa opieka specjalistyczna nad pacjentkami z endometriozą, obejmująca nie tylko sam zabieg, ale również diagnostykę, kwalifikację do leczenia oraz monitorowanie stanu zdrowia po operacji.

To ważna zmiana szczególnie dla kobiet z endometriozą głęboko naciekającą. W tej postaci choroby zmiany mogą obejmować nie tylko narządy rozrodcze, ale także jelita, pęcherz moczowy czy moczowody. Zaplanowanie i przeprowadzenie operacji wymaga wówczas odpowiedniego doświadczenia, zaplecza diagnostycznego oraz współpracy specjalistów różnych dziedzin medycyny.

Nowy model opieki ma umożliwiać pacjentkom dostęp do takich zespołów bez konieczności finansowania leczenia operacyjnego z własnych środków.

Czym jest program KOS-ENDO i jakie leczenie obejmuje?

KOS-ENDO to określenie modelu kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentkami z endometriozą. Jego głównym założeniem jest zapewnienie ciągłości procesu diagnostyczno-leczniczego, szczególnie u kobiet wymagających zaawansowanego leczenia chirurgicznego.

W praktyce oznacza to, że pacjentka trafiająca do wyspecjalizowanego ośrodka może przejść kolejne etapy diagnostyki i leczenia w ramach skoordynowanej opieki. Zespół medyczny ocenia dotychczasową dokumentację, wykonuje niezbędne badania, ustala wskazania do zabiegu, a następnie planuje dalsze postępowanie.

Istotną częścią programu jest pogłębiona diagnostyka obrazowa. Specjalistyczne badanie USG, a w uzasadnionych przypadkach również rezonans magnetyczny, pozwalają ocenić lokalizację zmian endometrialnych i stopień zajęcia poszczególnych struktur anatomicznych. Jest to szczególnie ważne przed skomplikowanymi operacjami, podczas których konieczne może być usunięcie zmian zlokalizowanych poza układem rozrodczym.

Jeżeli pacjentka zostanie zakwalifikowana do leczenia operacyjnego, zabieg przeprowadza odpowiednio przygotowany zespół. W zależności od lokalizacji i rozległości choroby w operacji mogą uczestniczyć również specjaliści chirurgii ogólnej, urologii lub innych dziedzin.

Kompleksowa opieka nie kończy się jednak na operacji. Program uwzględnia także kontrolę stanu zdrowia i monitorowanie efektów leczenia. W zależności od indywidualnych potrzeb pacjentki oraz wskazań medycznych możliwe jest również wsparcie fizjoterapeutyczne, psychologiczne i dietetyczne.

Warto podkreślić, że program KOS-ENDO nie oznacza automatycznej kwalifikacji do operacji. Leczenie chirurgiczne jest jedną z dostępnych metod postępowania, a decyzja o jego zastosowaniu powinna uwzględniać nasilenie objawów, lokalizację zmian, skuteczność wcześniejszych terapii oraz indywidualne potrzeby pacjentki.

Kto może skorzystać z leczenia endometriozy na NFZ?

Z diagnostyki i leczenia endometriozy w ramach NFZ mogą korzystać pacjentki posiadające prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta z rozpoznaną endometriozą wymaga leczenia w jednym z ośmiu wyspecjalizowanych ośrodków.

Podstawowa diagnostyka i leczenie mniej zaawansowanych postaci choroby nadal odbywają się w poradniach ginekologicznych. Lekarz może zalecić leczenie hormonalne, monitorowanie objawów lub dodatkowe konsultacje, zależnie od obrazu klinicznego.

Model kompleksowej opieki skierowany jest przede wszystkim do kobiet z zaawansowaną endometriozą, szczególnie głęboko naciekającą, które mogą wymagać specjalistycznego leczenia operacyjnego.

Przykładem jest sytuacja, w której zmiany endometrialne obejmują ścianę jelita, pęcherz moczowy lub moczowód. Takie przypadki wymagają dokładnego zaplanowania postępowania, ponieważ zabieg może wiązać się z koniecznością operowania kilku narządów.

Do specjalistycznego ośrodka mogą być kierowane również pacjentki, u których dotychczasowe leczenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, a wyniki badań wskazują na konieczność pogłębionej diagnostyki lub oceny możliwości leczenia operacyjnego.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje zespół medyczny ośrodka na podstawie dokumentacji, wyników badań i oceny stanu zdrowia.

Jak dostać skierowanie do ośrodka leczenia endometriozy na NFZ?

Jeżeli masz zdiagnozowaną endometriozę lub podejrzewasz, że Twoje dolegliwości mogą być związane z tą chorobą, pierwszym krokiem powinna być konsultacja ginekologiczna.

Do ginekologa przyjmującego w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia nie potrzebujesz skierowania od lekarza rodzinnego. Możesz samodzielnie umówić się na wizytę w poradni posiadającej umowę z NFZ.

Podczas konsultacji lekarz zbiera wywiad dotyczący objawów, dotychczasowego leczenia oraz historii choroby. Szczególnie istotne są informacje o nasileniu bólu, jego związku z cyklem miesiączkowym, dolegliwościach jelitowych i ze strony układu moczowego, a także o ewentualnych wcześniejszych operacjach.

Jeżeli lekarz stwierdzi wskazania do specjalistycznej diagnostyki lub leczenia w ramach KOS-ENDO, może wystawić odpowiednie skierowanie.

Zgodnie z informacjami publikowanymi przez NFZ, do skorzystania z nowego modelu opieki wymagane jest skierowanie od lekarza, na przykład ginekologa. Portal Pacjent.gov.pl wskazuje skierowanie od ginekologa jako standardową drogę rozpoczęcia leczenia.

Warto jednak pamiętać, że poszczególne ośrodki mogą określać szczegółowe wymagania dotyczące dokumentacji i rodzaju skierowania. Dlatego przed rejestracją najlepiej skontaktować się bezpośrednio z wybraną placówką i ustalić, jakie dokumenty są potrzebne.

Jeżeli masz już rozpoznaną endometriozę, przygotuj dotychczasowe wyniki badań obrazowych, opisy wcześniejszych zabiegów i wypisy szpitalne. Dokumentacja może pomóc specjalistom ocenić przebieg choroby i zaplanować dalsze postępowanie.

Nie musisz jednak wykonywać wszystkich badań na własną rękę. To lekarz powinien zdecydować, które z nich są rzeczywiście potrzebne w Twojej sytuacji.

Gdzie leczyć endometriozę na NFZ w 2026 roku?

W Polsce funkcjonuje osiem wysokospecjalistycznych ośrodków wskazanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia do realizacji kompleksowej opieki nad pacjentkami z zaawansowaną endometriozą.

W południowej części kraju leczenie realizują Opolskie Centrum Onkologii im. prof. Tadeusza Koszarowskiego w Opolu, Szpital Uniwersytecki w Krakowie oraz Katowickie Centrum Onkologii w Katowicach.

Pacjentki z centralnej Polski mogą szukać pomocy w Instytucie Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi oraz Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie.

Na północy kraju program realizują Szpitale Pomorskie w Gdyni, natomiast we wschodniej Polsce działa ośrodek w 1. Wojskowym Szpitalu Klinicznym w Lublinie.

W zachodniej części kraju kompleksowe leczenie prowadzi Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu.

Są to placówki dysponujące zapleczem umożliwiającym prowadzenie zaawansowanej diagnostyki i leczenia operacyjnego. Ich wybór wiąże się z koniecznością spełnienia określonych wymagań dotyczących doświadczenia zespołów medycznych oraz dostępnego wyposażenia.

Co ważne, pacjentka nie jest ograniczona wyłącznie do ośrodka znajdującego się w województwie jej zamieszkania. W ramach świadczeń finansowanych przez NFZ może wybrać placówkę w innej części Polski, o ile spełnia warunki kwalifikacji do leczenia.

Wybór szpitala nie gwarantuje jednak określonego terminu wizyty ani automatycznego zakwalifikowania do zabiegu.

Aktualny wykaz ośrodków oraz informacje dotyczące leczenia można znaleźć na oficjalnej stronie Narodowego Funduszu Zdrowia.

Jak wygląda kwalifikacja do operacji endometriozy na NFZ?

Wizyta w wyspecjalizowanym ośrodku rozpoczyna proces oceny, czy pacjentka wymaga leczenia operacyjnego i jaki zakres zabiegu byłby uzasadniony.

Lekarz analizuje dokumentację medyczną, przebieg dotychczasowego leczenia oraz aktualne dolegliwości. W zależności od sytuacji konieczne może być wykonanie dodatkowych badań obrazowych, które pozwolą dokładniej określić lokalizację i rozległość zmian.

Szczególne znaczenie ma diagnostyka endometriozy głęboko naciekającej. W takich przypadkach zmiany chorobowe mogą prowadzić do zaburzeń anatomii miednicy mniejszej, tworzenia zrostów i zajęcia struktur położonych poza układem rozrodczym.

Dokładne rozpoznanie lokalizacji zmian pozwala ocenić, czy podczas operacji potrzebny będzie udział chirurga lub urologa, a także jakie ryzyko wiąże się z planowanym postępowaniem.

Podczas kwalifikacji lekarze powinni uwzględnić również plany reprodukcyjne pacjentki. Ma to szczególne znaczenie w przypadku zmian obejmujących jajniki, ponieważ niektóre zabiegi mogą wpływać na rezerwę jajnikową.

Sama obecność zmian endometrialnych nie jest wystarczającym powodem do przeprowadzenia operacji. Decyzja powinna wynikać z indywidualnej oceny potencjalnych korzyści i ryzyka.

Jeżeli leczenie operacyjne zostanie uznane za najlepsze rozwiązanie, pacjentka otrzymuje informacje o proponowanym zakresie zabiegu i dalszym przygotowaniu.

Czy operacja endometriozy na NFZ jest bezpłatna?

Leczenie realizowane w ramach programu kompleksowej opieki jest finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Oznacza to, że pacjentka posiadająca prawo do świadczeń, która została zakwalifikowana do odpowiedniego leczenia, nie ponosi kosztów zabiegu objętego finansowaniem NFZ.

Jest to szczególnie istotne w przypadku zaawansowanej endometriozy, gdy operacja wymaga udziału kilku specjalistów oraz odpowiedniego zaplecza chirurgicznego.

Warto jednak odróżnić leczenie finansowane w ramach programu od prywatnych konsultacji czy badań wykonywanych poza publicznym systemem. Program nie oznacza automatycznej refundacji wszystkich możliwych metod diagnostycznych i terapeutycznych.

Zakres świadczeń zależy od wskazań medycznych, zasad finansowania oraz kwalifikacji przeprowadzonej przez ośrodek.

Ile czeka się na leczenie endometriozy na NFZ?

Czas oczekiwania jest jednym z najważniejszych pytań, jakie pojawiają się u kobiet rozważających leczenie w ramach publicznej opieki zdrowotnej.

Niestety nie ma jednego terminu, który obowiązywałby we wszystkich ośrodkach. Długość oczekiwania może różnić się w zależności od placówki, liczby zgłaszających się pacjentek, dostępności zespołu operacyjnego i rodzaju planowanego leczenia.

Warto również pamiętać, że pierwsza konsultacja i operacja stanowią dwa odrębne etapy. Przed ustaleniem terminu zabiegu konieczne może być wykonanie dodatkowych badań oraz przeprowadzenie kwalifikacji.

Informacji o dostępnych terminach można szukać w Informatorze o Terminach Leczenia NFZ. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie etapy opieki w ramach KOS-ENDO muszą być prezentowane w wyszukiwarce jako osobne świadczenia.

Dlatego najbardziej aktualne informacje o sposobie rejestracji i terminach kwalifikacji warto uzyskać bezpośrednio w wybranym szpitalu.

Jeżeli w czasie oczekiwania dolegliwości wyraźnie się nasilają, nie należy odkładać kontaktu z lekarzem do dnia zaplanowanej konsultacji. Pogorszenie stanu zdrowia może wymagać ponownej oceny i zmiany dalszego postępowania.

Jak wygląda opieka po operacji endometriozy w ramach NFZ?

Operacja może być ważnym etapem leczenia, ale nie oznacza definitywnego zakończenia choroby. Endometrioza ma charakter przewlekły, a po zabiegu część pacjentek nadal wymaga farmakoterapii, kontroli objawów lub innych form wsparcia.

Właśnie dlatego nowy model opieki uwzględnia również postępowanie pooperacyjne.

Po zabiegu lekarze oceniają proces gojenia, stan zdrowia pacjentki i ewentualne powikłania. Kolejne wizyty służą monitorowaniu efektów leczenia oraz ustaleniu, czy potrzebne są dalsze działania.

W zależności od sytuacji może zostać zalecona kontynuacja leczenia hormonalnego, fizjoterapia lub konsultacje specjalistyczne. Istotnym elementem opieki jest również ocena utrzymujących się dolegliwości bólowych, które nie zawsze wynikają wyłącznie z obecności aktywnych zmian endometrialnych.

W niektórych przypadkach przewlekły ból może być związany z nadwrażliwością układu nerwowego, napięciem mięśni dna miednicy lub innymi mechanizmami wymagającymi odrębnego postępowania.

Na blogu EndoMe szerzej omawiamy ten problem w artykule Kiedy ból żyje własnym życiem. Czym jest uwrażliwienie centralne w endometriozie?.

Dokładny harmonogram wizyt kontrolnych i dalszego leczenia powinien zostać ustalony przez zespół prowadzący.

Czy można skorzystać z programu, jeśli nie ma się jeszcze diagnozy?

Jeżeli podejrzewasz u siebie endometriozę, ale nie została ona jeszcze rozpoznana, najlepiej rozpocząć od konsultacji ginekologicznej.

Warto pamiętać, że diagnostyka tej choroby nie zawsze jest prosta. Endometrioza może przyjmować różne postacie, a jej objawy nie muszą odpowiadać rozległości zmian. Zdarza się, że pacjentka doświadcza silnego bólu mimo niewielkich zmian widocznych w badaniach obrazowych. Bywa również odwrotnie, gdy zaawansowana choroba nie powoduje bardzo nasilonych dolegliwości.

Prawidłowy wynik rutynowego badania USG nie wyklucza wszystkich postaci endometriozy. Szczególnie trudne do uwidocznienia mogą być powierzchowne zmiany otrzewnowe.

Jeżeli objawy utrzymują się mimo prawidłowych wyników wcześniejszych badań, warto omówić z lekarzem potrzebę konsultacji u specjalisty doświadczonego w diagnostyce endometriozy.

Nie oznacza to, że każda kobieta z podejrzeniem choroby powinna automatycznie trafiać do ośrodka leczenia operacyjnego. Zadaniem lekarza jest ocena, jaki poziom diagnostyki i leczenia będzie odpowiedni w danej sytuacji.

Więcej informacji o rozpoznawaniu choroby znajdziesz w artykule Czym jest endometrioza, jak się objawia i jak diagnozuje?.

Endometrioza na NFZ w 2026 roku. Co warto wiedzieć przed rozpoczęciem leczenia?

Uruchomienie kompleksowego modelu opieki nad pacjentkami z endometriozą jest istotną zmianą w polskim systemie ochrony zdrowia. Po raz pierwszy wyodrębniono świadczenie, którego celem jest zapewnienie skoordynowanej diagnostyki i zaawansowanego leczenia kobiet z cięższymi postaciami tej choroby.

Dostęp do wyspecjalizowanych zespołów operacyjnych, pogłębionej diagnostyki oraz opieki pooperacyjnej może mieć szczególne znaczenie dla pacjentek, u których endometrioza obejmuje kilka narządów i wymaga kompleksowego postępowania.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie problemy związane z dostępnością leczenia zostały rozwiązane. Liczba ośrodków jest ograniczona, a czas oczekiwania na konsultację lub zabieg może różnić się między placówkami.

Jeżeli chorujesz na endometriozę i zastanawiasz się nad dalszym leczeniem, porozmawiaj z ginekologiem o możliwościach dostępnych w ramach NFZ. W przypadku zaawansowanej postaci choroby warto zapytać o wskazania do konsultacji w jednym z ośrodków kompleksowej opieki.

Pamiętaj również, że skuteczne postępowanie nie zawsze oznacza konieczność operacji. Plan leczenia powinien odpowiadać Twojemu stanowi zdrowia, nasileniu objawów i indywidualnym potrzebom.

Najważniejsze, aby nie rezygnować z poszukiwania pomocy tylko dlatego, że dotychczasowa diagnostyka lub leczenie nie przyniosły oczekiwanej poprawy.